น้ำตกเกาะช้าง: คู่มือครบ 8 แห่ง ไปยังไงจากหาดไก่แบ้ ช่วงไหนน้ำสวย ค่าเข้าเท่าไหร่

เกาะช้างไม่ได้มีแค่ทะเล กว่า 70% ของเกาะเป็นป่าดิบชื้นบนภูเขา และน้ำที่ไหลลงจากสันเขากลายเป็นน้ำตกหลายสายทั้งสองฝั่งของเกาะ บางแห่งเดินจากลานจอดรถไม่ถึงครึ่งชั่วโมง บางแห่งต้องใช้ไกด์ทั้งวัน บางแห่งมีรอยจารึกของพระมหากษัตริย์อายุกว่าร้อยปีซ่อนอยู่ข้างแอ่งน้ำ บทความนี้รวมน้ำตกที่ไปได้จริงไว้ครบในที่เดียว พร้อมเรื่องราวของแต่ละแห่ง บอกว่าเหมาะกับใคร จากหาดไก่แบ้ควรไปแห่งไหนก่อน และช่วงไหนที่น้ำสวยที่สุด

ถ้าคุณชอบเดินป่ามากกว่าแค่แวะดูน้ำตก อ่านต่อได้ที่ 5 เส้นทางเดินป่าและน้ำตกลับบนเกาะช้าง ซึ่งเจาะเส้นทางยาวๆ อย่างยอดสลักเพชรและเส้นทางตามรอยเสด็จ

ภาพรวม: น้ำตกบนเกาะช้างมีที่ไหนบ้าง

1. น้ำตกคลองพลู — น้ำตกใหญ่ที่สุดของเกาะ และน้ำตกที่ใครๆ ก็ไป

ภาพ: cloud.shepherd (Brian Miner) · CC BY 2.0

น้ำตกที่คนรู้จักและไปมากที่สุด อยู่กลางฝั่งตะวันตก ทางแยกเข้าอยู่ห่างหาดคลองพร้าวเข้าไปในแผ่นดินราว 3 กิโลเมตร ถนนลาดยางถึงลานจอดรถ จากนั้นเดินทางป่าริมลำธารอีกราว 600 เมตร ใช้เวลา 10–20 นาที ทางเรียบ เด็กเดินได้ สายน้ำตกจากหน้าผาสูงกว่า 20 เมตรลงสู่แอ่งน้ำใหญ่ ลึกพอสมควร มีปลาว่ายให้เห็น และมีเจ้าหน้าที่ดูแลบริเวณเล่นน้ำ

เรื่องเล่าของชื่อ ชาวบ้านบางคนเล่าว่าเดิมน้ำตกชื่อ "คลองภู" ตามชื่อยอดเขาภูผาเมฆสวรรค์ที่อยู่ในบริเวณเดียวกัน ก่อนจะเพี้ยนมาเป็น "คลองพลู" อย่างที่เรียกกันทุกวันนี้ (เป็นเรื่องเล่า ยังไม่มีเอกสารยืนยัน)

จุดเด็ดคือมีน้ำแทบทั้งปี แม้หน้าแล้งแอ่งล่างก็ยังเล่นน้ำได้ มีเพียงบางปีที่ช่วงมีนาคม–เมษายนน้ำเหลือน้อยและแอ่งขุ่นลง นี่คือน้ำตกที่ควรเลือกถ้ามาครั้งแรก มากับเด็ก หรือมีเวลาครึ่งวัน ข้อเสียเดียวคือคนเยอะช่วงสายถึงบ่ายของไฮซีซัน ไปตอนเปิดประตูเช้าจะได้แอ่งน้ำแทบทั้งแอ่งเป็นของตัวเอง ข้อควรรู้: ทางเดินเรือนยอดไม้ (canopy walk) ที่เคยมีปิดไปแล้ว และในหน้ามรสุมอุทยานฯ เคยออกประกาศเตือนน้ำป่าไหลหลากที่คลองพลูโดยเฉพาะ ฝนตกหนักให้งดลงน้ำ

2. น้ำตกธารมะยม — น้ำตกที่รัชกาลที่ 5 ทรงจารึกพระปรมาภิไธยไว้

ภาพ: UT (Panoramio) · CC BY-SA 3.0

อยู่ฝั่งตะวันออก ห่างท่าเรือราว 15 กิโลเมตร เลยบ้านด่านใหม่ไปไม่กี่กิโลเมตร ติดกับที่ทำการอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง เป็นน้ำตกขนาดกลาง 4 ชั้น ไหลผ่านลานหินแกรนิตสีดำใต้หน้าผาสูงชันในป่าดงดิบ จากลานจอดรถเดินเลียบลำธารไม่กี่ร้อยเมตรก็ถึงชั้นแรกซึ่งมีแอ่งน้ำอยู่ตรงหน้า ชั้นที่ 2 อยู่ถัดขึ้นไปไม่ไกล ส่วนชั้น 3–4 ต้องเดินไกลและต้องมีเจ้าหน้าที่นำทาง

ที่นี่คือน้ำตกที่มีประวัติศาสตร์มากที่สุดของเกาะ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสเกาะช้างหลายครั้ง (เอกสารบางฉบับว่า 9 ครั้ง บางฉบับว่า 12 ครั้ง) และทรงจารึกพระปรมาภิไธยย่อ "จ.ป.ร." พร้อมปีที่เสด็จไว้บนแผ่นหินข้างแอ่งน้ำชั้นแรก ทางซ้ายมือของน้ำตก หนังสือวัฒนธรรมจังหวัดตราดบันทึกเรื่องน่ารักไว้ว่า ในการเสด็จครั้งที่สอง พ.ศ. 2419 พระองค์ทรงเขียนบันทึกด้วยลายพระหัตถ์ว่าเคยเสด็จมาที่นี่แล้วสองครั้ง ใส่กล่องบุหรี่เงิน บรรจุในถ้วยประทับตราพระราชลัญจกร แล้วฝังไว้ใต้กองหินใกล้น้ำตก ภายหลังมีผู้พยายามค้นหาแต่ไม่พบ ต่อมารัชกาลที่ 6 และรัชกาลที่ 7 ก็เสด็จมาที่นี่เช่นกัน จึงเป็นที่มาของคำที่ชาวเกาะพูดกันว่า "น้ำตกสามรัชกาล" แต่เดิมน้ำตกนี้เรียกว่า "น้ำตกคลองมะยม" ตามชื่อคลองมะยมที่ไหลผ่าน

ตั๋วอุทยานฯ ที่ซื้อที่คลองพลูใช้เข้าธารมะยมได้ในวันเดียวกัน (และกลับกัน) แอ่งชั้นแรกลงแช่น้ำได้ในช่วงที่น้ำเยอะ แต่ให้ฟังเจ้าหน้าที่ บางช่วงจะห้ามลง ธารมะยมยังเป็นต้นทางของเส้นทางเดินป่าตามรอยเสด็จข้ามสันเขากลางเกาะไปออกคลองพลู ซึ่งต้องจองกับอุทยานฯ และเปิด–ปิดตามประกาศของอุทยานฯ สอบถามก่อนไป

3. น้ำตกคลองนนทรี — เดินผ่านสวนผลไม้ไปหาน้ำตกเล็กๆ ที่ไม่มีใคร

ภาพ: Taweelarp Prasittinawa · CC BY-SA 4.0

น้ำตกขนาดเล็กฝั่งตะวันออก ซ่อนอยู่หลังบ้านด่านใหม่ ทางเข้าเป็นถนนคอนกรีตสายเล็กไปจบใกล้ตัวน้ำตก หรือจอดรถแล้วเดินผ่านสวนผลไม้ของชาวบ้านราว 10–15 นาที ไม่เก็บค่าเข้าอุทยานฯ (บางช่วงเจ้าของสวนขอค่าผ่านทางเล็กน้อย) ไม่มีร้านค้า และแทบไม่มีนักท่องเที่ยว ชั้นแรกเป็นหินขั้นบันไดกว้างๆ มีแอ่งเล็กให้นั่งแช่ ชื่อน้ำตกมาจากต้นนนทรี ไม้ดอกสีเหลืองที่ขึ้นตามริมลำธารฝั่งนี้ของเกาะ

มีน้ำดีตั้งแต่พฤษภาคมถึงพฤศจิกายน หน้าแล้งอาจเหลือแค่ลำธาร เหมาะเป็นจุดแวะระหว่างขับรถรอบเกาะฝั่งตะวันออกมากกว่าจะตั้งใจมาเป็นจุดหมายหลัก

4. น้ำตกคีรีเพชรและคลองหนึ่ง — ฝั่งสลักเพชรที่ประวัติศาสตร์ชาติไทยเคยผ่าน

ทั้งสองแห่งอยู่ในเขตบ้านสลักเพชร ปลายสุดทางตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะ และไม่เก็บค่าเข้า

คีรีเพชร ถนนลาดยางไปจบที่ลานจอดรถเล็กๆ จากนั้นเดินทางราบราว 10 นาที มีแอ่งน้ำให้ลงแช่ จากลานจอดรถมีทางแยกสองทางที่ไม่มีป้าย ให้เลือกทางซ้าย เป็นน้ำตกสำหรับคนที่อยากได้ความสงบมากกว่าความอลังการ ช่วงที่ดีที่สุดคือหน้าฝนถึงพฤศจิกายน

คลองหนึ่ง คือน้ำตกที่สูงที่สุดของเกาะ แต่ไม่มีทางเดินที่ทำไว้ ต้องลุยน้ำและปีนหินอย่างน้อย 30 นาที และอันตรายเมื่อน้ำแรง เหมาะกับนักเดินป่าที่มีประสบการณ์และควรไปกับคนท้องถิ่นเท่านั้น

เรื่องที่ควรรู้ก่อนมาฝั่งนี้ อ่าวสลักเพชรที่อยู่ตรงหน้าคือสมรภูมิ "ยุทธนาวีเกาะช้าง" เมื่อวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2484 กองเรือไทยปะทะกองเรือฝรั่งเศสในกรณีพิพาทอินโดจีน ฝ่ายไทยสูญเสียเรือหลวงธนบุรี เรือหลวงสงขลา และเรือหลวงชลบุรี กองทัพเรือจัดพิธีรำลึกทุกวันที่ 17 มกราคมที่อนุสรณ์สถานยุทธนาวีที่เกาะช้าง อำเภอแหลมงอบ บนฝั่งแผ่นดินใหญ่ตรงข้ามเกาะ ใครมาเที่ยวน้ำตกสลักเพชรแล้วอยากต่อเรื่องประวัติศาสตร์ ขากลับขึ้นฝั่งแวะที่นั่นได้

5. น้ำตกคลองกอย 5 ชั้น — รางวัลของคนที่เดินถึงยอดสลักเพชร

น้ำตกที่ซ่อนอยู่ในป่าทึบแถวอ่าวสลักเพชร มีถึง 5 ชั้น บางชั้นมีแอ่งน้ำสีเขียวมรกตให้ลงแช่คลายเหนื่อย ทางเข้าเป็นเส้นทางเดินป่าเส้นเดียวกับยอดสลักเพชร จุดสูงสุดของเกาะที่ 744 เมตร เดินผ่านป่าไผ่และลำธารเล็กๆ ที่ตัดผ่านทางเป็นระยะ ใช้เวลาทั้งวัน (6–7 ชั่วโมง) และควรไปกับไกด์ท้องถิ่น รายละเอียดเส้นทางและการเตรียมตัวอ่านได้ในบทความเดินป่า

6. น้ำตกพร้าวทะเล — น้ำตกที่อยู่ใกล้ทะเลที่สุด

น้ำตกเล็กทางใต้ของเกาะ ทางเข้าอยู่ใกล้ Grand Laguna Resort เป็นหนึ่งในน้ำตกที่อยู่ใกล้ทะเลที่สุด จึงได้ทั้งลมทะเลและร่มเงาป่าในที่เดียว รอบตัวน้ำตกเป็นไม้ใหญ่และโขดหินคลุมมอสเขียว แอ่งน้ำเล็กแต่ใสจนเห็นก้อนหินด้านล่าง นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่มองข้ามเพราะมุ่งไปคลองพลูกับธารมะยม ที่นี่จึงเงียบพอจะนั่งอ่านหนังสือหรือแช่น้ำโดยไม่มีใครรบกวน

7. น้ำตกไก่แบ้ — น้ำตกที่ใกล้ SYLVAN ที่สุด

น้ำตกขนาดเล็กชั้นเดียวในหุบเขาหลังหาดไก่แบ้ ทางเข้าเริ่มจากท้ายหมู่บ้านด้านใต้ของหาด ตรงเซเว่นอีเลฟเว่นเลี้ยวเข้าถนนลูกรังไปราว 15 นาทีเดิน (หรือขี่มอเตอร์ไซค์ไม่กี่นาที) ถึงบังกะโลท้ายซอย จากนั้นเดินเลียบลำธารอีกราว 10–15 นาที เจ้าของที่ดินอาจเก็บค่าผ่านทาง ปลายทางเป็นแอ่งน้ำกว้างและลึก ลงว่ายได้จริง ไม่ใช่แค่แช่เท้า

ความลับของที่นี่คือทางเดินที่ไหลต่อขึ้นไปอ้อมตัวน้ำตก ปีนตามโขดหินและรากไม้ใหญ่ขึ้นไปยืนเหนือน้ำตกราว 10 เมตร ข้างบนเป็นลานหินเรียบที่น้ำไหลช้าๆ ก่อนตกลงไปเบื้องล่าง เป็นมุมถ่ายรูปที่สวยและแทบไม่มีคน หลังฝนตกใหม่ๆ น้ำจะแรงและมีละอองเย็นสบาย แต่หินลื่น ต้องระวังเป็นพิเศษ

สำหรับแขกของเรา นี่คือน้ำตกที่เหมาะกับช่วงเช้าก่อนลงทะเล หรือบ่ายที่ไม่อยากขับรถไกล จากรีสอร์ทขับรถราว 10 นาทีก็ถึงปากทาง

8. น้ำตกคลองเจ้าเหลือม — สิบกว่าชั้นในหุบเขาคลองสน

น้ำตกทางเหนือของเกาะ อยู่ในหุบเขาหลังหมู่บ้านคลองสน ขับเข้าไปจากถนนรอบเกาะราว 4 กิโลเมตร ถนนไปจบที่จุดข้ามลำธารและลานจอดรถของบังกะโล (เจ้าของเก็บค่าจอด 40 บาท) น้ำตกไหลลดหลั่นสิบกว่าชั้น ชั้นที่ 2 มีฝายเล็กๆ กั้นเป็นแอ่งให้ลงเล่น ชั้นที่ 4 มีแอ่งใหญ่ที่สุด ไม่เก็บค่าเข้าอุทยานฯ หน้าฝนหินลื่นมาก เป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับคนอยากเห็นน้ำตกหลายชั้นโดยไม่ต้องจ้างไกด์

ช่วงไหนน้ำสวยที่สุด

• พฤษภาคม–ตุลาคม (หน้าฝน ฝนมากสุดมิถุนายน–กันยายน) น้ำเยอะและแรงที่สุด ทุกน้ำตกมีน้ำ แต่ทางเดินลื่น อาจมีทาก และต้องระวังน้ำป่า เช็กฝนก่อนออกเดินทาง
• ตุลาคม–ธันวาคม ช่วงที่ลงตัวที่สุด ฝนซา อากาศดี น้ำยังเยอะจากปลายฝน เดินง่าย
• มกราคม–เมษายน (หน้าแล้ง) น้ำตกเล็กเริ่มแห้งตั้งแต่กุมภาพันธ์ คลองพลูยังมีน้ำให้เล่น ยกเว้นบางปีที่มีนาคม–เมษายนน้ำน้อย

ค่าเข้าและเวลาเปิด

น้ำตกที่เก็บค่าเข้าอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้างมี 2 แห่งคือคลองพลูและธารมะยม อัตราปัจจุบัน (อุทยานฯ มิถุนายน 2569) คนไทย ผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 3–14 ปี 100 บาท เด็กเล็กไม่เสีย จ่ายเงินสดที่ประตู ตั๋วใบเดียวใช้ได้ทั้งสองแห่งในวันเดียวกัน จุดเก็บค่าเข้าเปิดประมาณ 08:00–16:30 น. ที่คลองพลู และ 09:00–16:30 น. ที่ธารมะยม (บางแหล่งว่าถึง 17:00 น.) น้ำตกอื่นไม่เก็บค่าเข้าอุทยานฯ และไม่มีเวลาเปิดปิด แต่ควรออกจากป่าก่อนมืด

จากหาดไก่แบ้ ไปน้ำตกไหนก่อน

• มีครึ่งวัน ไก่แบ้ตอนเช้า แล้วต่อไปคลองพลูที่อยู่ถัดขึ้นไปทางเหนือ กลับมาทันมื้อเที่ยง
• มีทั้งวันและมีรถ ขับขึ้นเหนือผ่านคลองสน (แวะคลองเจ้าเหลือมได้) อ้อมไปฝั่งตะวันออก แวะคลองนนทรีและธารมะยม ลงไปถึงสลักเพชรแวะคีรีเพชร แล้วกลับทางเดิม ถนนรอบเกาะยังไม่ครบวง ต้องย้อนกลับ และฝั่งตะวันออกปั๊มน้ำมันน้อย เติมให้เต็มก่อนออก
• อยากเดินป่าจริงจัง จ้างไกด์ไปคลองกอยกับยอดสลักเพชร หรือสอบถามอุทยานฯ เรื่องเส้นทางตามรอยเสด็จ
• ไม่มีรถ สอบถามแผนกต้อนรับของเราเรื่องรถรับส่งและไกด์ได้ทุกวัน

ข้อควรระวัง

• หินริมน้ำตกลื่นมาก โดยเฉพาะหลังฝน ใส่รองเท้าที่ยึดเกาะดี รองเท้าแตะธรรมดาไม่เหมาะ
• หลังฝนตกหนัก อย่าลงเล่นน้ำทันที ระดับน้ำขึ้นเร็ว โดยเฉพาะคลองพลู
• ห้ามกระโดดจากหน้าผาลงแอ่งน้ำ ความลึกของแอ่งเปลี่ยนตามฤดู
• พกน้ำดื่มและสเปรย์กันแมลง หน้าฝนมีทากตามทางเดินบางช่วง
• ขยะทุกชิ้นนำกลับออกมา และอย่าให้อาหารสัตว์ป่า

คำถามที่พบบ่อย

น้ำตกไหนบนเกาะช้างสวยที่สุด — ถ้าวัดจากขนาดและแอ่งน้ำคือคลองพลู ถ้าวัดจากเรื่องราวและความเงียบคือธารมะยม ถ้าชอบน้ำตกหลายชั้นโดยไม่ต้องจ้างไกด์คือคลองเจ้าเหลือม ถ้าชอบผจญภัยคือคลองกอย 5 ชั้น

ลงเล่นน้ำได้ไหม — ได้ที่คลองพลู ไก่แบ้ คลองเจ้าเหลือม พร้าวทะเล และคลองกอย ธารมะยมลงได้ที่ชั้นแรกเมื่อเจ้าหน้าที่อนุญาต ส่วนคลองนนทรีและคีรีเพชรแอ่งเล็ก เหมาะแช่ตัวมากกว่าว่ายน้ำ

ไปเองได้ไหม หรือต้องมีไกด์ — คลองพลู ธารมะยมชั้น 1–2 คลองนนทรี คีรีเพชร พร้าวทะเล ไก่แบ้ และคลองเจ้าเหลือมไปเองได้ มีทางชัดเจน ส่วนธารมะยมชั้น 3–4 ต้องมีเจ้าหน้าที่นำทาง คลองหนึ่ง คลองกอย และยอดสลักเพชรควรไปกับไกด์ท้องถิ่น

หน้าแล้งมีน้ำไหม — คลองพลูมีน้ำแทบทั้งปี น้ำตกเล็กอื่นๆ เริ่มแห้งตั้งแต่กุมภาพันธ์ ถ้ามาช่วงมีนาคม–เมษายนตั้งใจไปคลองพลูแห่งเดียวจะไม่ผิดหวัง

น้ำตกไหนใกล้หาดไก่แบ้ที่สุด — น้ำตกไก่แบ้ อยู่ในหุบเขาหลังหาด ถัดมาคือคลองพลูทางเหนือ

เดินน้ำตกเสร็จ กลับมาล้างตัวในทะเลหน้าห้อง ดูห้องพักและวิลล่าของ SYLVAN Koh Chang บนหาดไก่แบ้